خلاصه گفتگویی راهبردی درباره توسعه استان گلستان در شبکه یک صدا و سیما برنامه ثریا حمیدرضا دنکوب | مشاور تدوین اسناد راهبردی استان گلستان
استان گلستان علیرغم برخورداری از ظرفیتهای کمنظیر در حوزه کشاورزی، منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی و امنیت غذایی کشور، طی دهههای گذشته با چالش «فقر ساختاری» و «تخریب منابع طبیعی» مواجه بوده است. بر اساس مطالعات راهبردی انجامشده از سال ۱۳۹۶، درآمد سرانه استان حدود ۵۰ درصد کمتر از میانگین کشور بوده و وابستگی شدید اقتصاد استان به کشاورزی (تا ۶۰ درصد بهصورت مستقیم و غیرمستقیم) موجب آسیبپذیری بالای معیشت مردم شده است.
تأکید بیش از حد بر کشاورزی تولیدمحور در ۵۰ سال گذشته، ضمن فشار شدید بر منابع آب و خاک، نتوانسته رفاه متناسب با سهم بالای تولید را برای استان ایجاد کند. مسئله اصلی نه کاهش تولید، بلکه اصلاح ساختار اقتصادی و سبد فعالیتها (پورتفوی اقتصادی استان) است؛ بهگونهای که وابستگی معیشت به کشاورزی کاهش یابد و در عین حال امنیت غذایی حفظ شود.
رویکرد راهبردی استان
بر اساس این مطالعات، مزیت رقابتی اصلی استان گلستان موقعیت جغرافیایی و ژئواکونومیک آن تشخیص داده شد. به همین دلیل، راهبرد کلان توسعه استان بر محور تجارت بینالملل، ترانزیت، اقتصاد دریا محور و تکمیل زنجیرههای ارزش تعریف شده است.
استان گلستان بهعنوان استان مرزی و واقعشده در کریدورهای مهم شمال–جنوب و شرق–غرب، ظرفیت تبدیلشدن به یکی از پیشرانهای تجارت منطقهای، بهویژه با کشورهای آسیای میانه و روسیه را دارد. با این حال، سهم استان از تجارت بینالملل کمتر از ظرفیت واقعی آن و حدود یکسوم سهم متناسب با GDP استان است که نشاندهنده ضعف زیرساخت و سیاستگذاری در حوزه بازار و بازاریابی است.
اقدامات کلیدی و دستاوردها
تدوین اسناد راهبردی توسعه استان و بیش از ۳۰ سند بخشی (کشاورزی، آب، صنعت، گردشگری، سلامت، حملونقل و…)
تعریف ۴ مگاپروژه کلان با محوریت تجارت بینالملل، منطقه آزاد، اقتصاد دریا محور و شهر فناوری هوشمند
شناسایی ۲۱ زنجیره ارزش راهبردی شامل غلات، ساختمان، ترانزیت، پروتئین، سلامت و صنایع وابسته
تمرکز بر حاشیه بازاریابی بهعنوان حلقه مفقوده اقتصاد استان؛ جایی که سود اصلی از تولید تا مصرف (گاه تا ۴۰۰–۵۰۰ درصد) ایجاد میشود
تأکید بر توسعه منطقه آزاد استان بهعنوان قطب تولید و صادرات (نه واردات) با ظرفیت جذب دهها میلیارد دلار سرمایهگذاری
تبیین نقش استان در امنیت غذایی نوین که صرفاً متکی بر تولید نیست، بلکه بر دسترسی، قیمت، ترانزیت و بازار استوار است
جمعبندی
تحول اقتصادی استان گلستان نیازمند عبور از تفکر صرفاً تولیدمحور و حرکت بهسوی اقتصاد رقابتی، صادراتمحور و مبتنی بر زنجیره ارزش است. با اعتماد به استانها، تمرکززدایی واقعی، تکمیل زیرساختها و اجرای هماهنگ اسناد راهبردی، میتوان مسیر افزایش درآمد سرانه، حفظ منابع طبیعی و ارتقای جایگاه استان گلستان در اقتصاد ملی و منطقهای را بهطور معنادار کوتاهتر کرد.
